آسمان عربستان قفل شد؛ موج بی‌سابقه لغو پروازها امارات را فلج کرد

به گزارش تیترستان؛ تشدید حملات موشکی یمن به عربستان سعودی و هشدار نیروهای مسلح یمن درباره ناامن بودن فرودگاه‌ها و حریم هوایی این کشور، صنعت هوانوردی امارات متحده عربی را با موج تازه‌ای از لغو و اختلال گسترده روبه‌رو کرده است. بر اساس داده‌های شرکت تحلیل هوانوردی «سیریوم»، در روزهای پس از پاسخ موشکی یمن به فرودگاه ریاض، بیش از نیمی از پروازهای خروجی عربستان لغو یا انجام‌نشده ثبت شده است. این اختلال که از ۱۱ اکتبر آغاز شد، تنها در همان روز شاهد لغو ۶۲۳ پرواز از مجموع ۱۰۹۶ پرواز خروجی بود و در روزهای بعد نیز ادامه یافت. شرکت‌های هواپیمایی اماراتی از جمله امارات، اتحاد، فلای‌دبی و ایرعربیا ناچار به کاهش یا توقف خدمات خود به مقاصد ریاض، جده و دمام شدند. این رویداد نشان‌دهنده آسیب‌پذیری شدید شبکه هوایی منطقه در برابر تنش‌های نظامی است و زنگ خطری برای اقتصاد گردشگری و تجارت هوایی امارات به صدا درآورده است.

فرودگاه ریاض تعطیل شد؛ سقوط آزاد پروازهای عربستان

پس از حمله مرگبار به فرودگاه بین‌المللی ریاض در ۱۱ اکتبر، مقامات سعودی این فرودگاه را به طور کامل تعطیل کردند و دامنه اختلال به سایر فرودگاه‌های کشور نیز کشیده شد. داده‌های سیریوم نشان می‌دهد که در ۱۲ اکتبر نیز ۶۳۲ پرواز از ۱۰۴۸ پرواز خروجی از برنامه خارج شد و در ۱۳ اکتبر این رقم به ۵۵۶ پرواز از ۱۰۵۸ پرواز رسید. این ارقام بیانگر آن است که بیش از نیمی از ظرفیت پروازی عربستان در این بازه زمانی از کار افتاده و عملاً شبکه هوایی این کشور تا مرز فروپاشی پیش رفته است. نیروهای مسلح یمن در ۵ اکتبر هشدار داده بودند که آسمان و فرودگاه‌های عربستان را ناامن می‌دانند و تنها فرودگاه‌های مکه و مدینه را از این هشدار مستثنی کردند. این هشدار در ۱۱ اکتبر و پس از حمله به فرودگاه ریاض تکرار شد و از شرکت‌های هواپیمایی، کارکنان فرودگاه و مسافران خواسته شد از استفاده از فرودگاه‌ها و حریم هوایی عربستان خودداری کنند. به نظر می‌رسد که این اقدامات نه تنها بر پروازهای داخلی عربستان، بلکه بر پروازهای بین‌المللی و به ویژه مسیرهای پرتردد میان امارات و عربستان تأثیر گذاشته است.

اهمیت این اختلال زمانی روشن‌تر می‌شود که بدانیم امارات یکی از مهم‌ترین شرکای هوایی عربستان در میان کشورهای عربی است. در برنامه پروازی فعلی، مسیر دبی–ریاض تا ۲۲ پرواز مستقیم در روز، دبی–جده حدود ۱۵ پرواز و دبی–دمام حدود ۸ پرواز در روز دارد؛ یعنی فقط در همین سه مسیر، ظرفیت پروازی تا حدود ۴۵ پرواز در روز در یک جهت می‌رسد. اما این شبکه پرتردد با تشدید حملات و ناامنی در عربستان به‌سرعت تحت فشار قرار گرفت و شرکت‌های هواپیمایی اماراتی ناچار به لغو یا تعلیق بخشی از پروازهای خود شدند. در روزهای شنبه و یکشنبه گذشته نیز مجموعاً بیش از ۴۰ پرواز میان امارات و شهرهای عربستان لغو شد. این کاهش شدید پروازها نه تنها بر مسافران و گردشگران، بلکه بر تجارت و اقتصاد دو کشور نیز تأثیر منفی گذاشته است. کارشناسان هوانوردی معتقدند که ادامه این وضعیت می‌تواند به کاهش درآمد شرکت‌های هواپیمایی و افزایش هزینه‌های عملیاتی منجر شود.

هزینه سنگین لغو پروازها برای ایرلاین‌های اماراتی

نتیجه برای امارات تنها لغو چند پرواز نیست. هر پرواز لغوشده به معنای از دست رفتن درآمد بلیت، کاهش استفاده از هواپیما، هزینه جابه‌جایی یا اسکان مسافران، تغییر برنامه خدمه و افزایش هزینه‌های عملیاتی است. شرکت‌های هواپیمایی اماراتی از جمله امارات، اتحاد، فلای‌دبی و ایرعربیا که به عنوان بازیگران اصلی صنعت هوانوردی منطقه شناخته می‌شوند، اکنون با انبوهی از هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده مواجه شده‌اند. اگرچه تاکنون رقم رسمی و مستقلی درباره خسارت مستقیم امارات از حملات اخیر یمن منتشر نشده و بنابراین نمی‌توان عدد مشخصی را به‌عنوان خسارت مالی این شرکت اعلام کرد، اما حجم بالای لغوها نشان می‌دهد هزینه اقتصادی بحران برای صنعت هوانوردی امارات قابل توجه است. گزارش‌های صنعتی حاکی از آن است که هر روز تعلیق پروازها، میلیون‌ها دلار به این شرکت‌ها ضرر می‌زند و ممکن است برنامه‌های توسعه‌ای آن‌ها را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

این نخستین بار در سال جاری نیست که جنگ و ناامنی هزینه سنگینی به هوانوردی امارات تحمیل می‌کند. پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در اواخر فوریه، بسته‌شدن یا محدودشدن حریم هوایی منطقه، لغو گسترده پروازها و تغییر مسیر هواپیماها، شرکت‌های هواپیمایی منطقه را با افزایش هزینه سوخت، طولانی‌شدن مسیرها و اختلال عملیاتی مواجه کرد. گزارش‌های صنعت از تحمیل صدها میلیون دلار هزینه اضافی به شرکت‌های هواپیمایی اماراتی در نتیجه این بحران حکایت دارد؛ هرچند این رقم مربوط به کل صنعت هوانوردی امارات است و نه فقط یک شرکت. حتی پس از بازگشت نسبی پروازها، آثار بحران از بین نرفت. بر اساس گزارش رویترز، تعداد صندلی‌های برنامه‌ریزی‌شده در پروازهای خروجی از دبی در سپتامبر نسبت به سال قبل ۱۷ درصد کاهش یافت و شمار گردشگران شب‌مانده دبی در هشت ماه نخست سال نیز ۴۴ درصد افت کرد. این آمار نشان می‌دهد که اعتماد به صنعت هوانوردی و گردشگری امارات به شدت آسیب دیده و بازگشت به شرایط عادی زمان می‌برد.

آینده مبهم هوانوردی منطقه؛ از کاهش ظرفیت تا رکود گردشگری

اکنون با تداوم حملات به عربستان و هشدار درباره ناامن‌بودن فرودگاه‌ها و حریم هوایی این کشور، هوانوردی امارات بار دیگر هزینه یک بحران منطقه‌ای را می‌پردازد؛ بحرانی که هرچه طولانی‌تر شود، می‌تواند به کاهش ظرفیت پروازی، افت درآمد شرکت‌ها و آسیب به گردشگری و تجارت هوایی میان دو کشور منجر شود. کارشناسان اقتصادی هشدار می‌دهند که اگر تنش‌ها ادامه یابد، ممکن است شرکت‌های هواپیمایی اماراتی مجبور به بازنگری در برنامه‌های توسعه‌ای خود شوند و حتی برخی مسیرهای کم‌درآمد را برای همیشه تعطیل کنند. از سوی دیگر، کاهش شمار گردشگران و مسافران تجاری می‌تواند به رکود در بخش‌های هتلداری، خرده‌فروشی و خدمات فرودگاهی منجر شود. دولت امارات تاکنون اقدام خاصی برای جبران این خسارات اعلام نکرده است، اما انتظار می‌رود در صورت ادامه بحران، بسته‌های حمایتی برای صنعت هوانوردی در نظر گرفته شود.

در سطح منطقه‌ای نیز این رویداد نشان‌دهنده شکنندگی زیرساخت‌های حیاتی در برابر درگیری‌های نظامی است. عربستان سعودی که طی سال‌های گذشته تلاش کرده بود با سرمایه‌گذاری‌های کلان، خود را به عنوان قطب گردشگری و هوانوردی منطقه معرفی کند، اکنون با تعطیلی فرودگاه‌های اصلی و لغو گسترده پروازها، وجهه خود را تا حد زیادی از دست داده است. از سوی دیگر، یمن با این حملات نشان داده که قادر است بر روند پروازهای منطقه تأثیر بگذارد و کارت فشار جدیدی در دست دارد. به نظر می‌رسد که آینده هوانوردی خاورمیانه به شدت به تحولات سیاسی و نظامی گره خورده و شرکت‌های هواپیمایی باید خود را برای دوره‌ای از بی‌ثباتی و اختلال آماده کنند. در چنین شرایطی، مسافران نیز باید انتظار تغییرات ناگهانی در برنامه پروازها و افزایش هزینه‌های سفر را داشته باشند.