محاسبه‌ای که ادعای یک نماینده سابق را زیر سوال برد؛ راز ۱.۵ میلیارد دلاری فولاد و دو میلیون خودرو

به گزارش تیترستان؛ «جلال رشیدی کوچی» نماینده سابق مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگویی مدعی شده است که اگر همان ورق فولاد باکیفیتی که به خودروسازان داخلی داده می‌شود، صادر شود، می‌توان با درآمد حاصل از صادرات آن، حدوداً دو برابر تعداد خودروهای تولیدی سالانه کشور خودرو وارد کرد. این ادعا در حالی مطرح می‌شود که به نظر می‌رسد اعداد و ارقام اعلام‌شده با واقعیت‌های اقتصادی و آماری موجود همخوانی چندانی ندارد. در این گزارش، با استناد به داده‌های رسمی وزارت صمت و مرکز پژوهش‌های مجلس، به بررسی دقیق این ادعا و محاسبه تعداد خودروهای قابل واردات با مبلغ ذکرشده می‌پردازیم تا مشخص شود آیا چنین سناریویی در عمل امکان‌پذیر است یا خیر. بررسی ابعاد مختلف این موضوع می‌تواند تصویر روشن‌تری از چالش‌های صنعت خودرو و واردات در کشور ارائه دهد.

دو برابر تولید سالانه خودرو یعنی چه تعداد؟

بر اساس گزارش وزارت صمت که در پایان اسفند ماه سال ۱۴۰۴ منتشر شده است، تعداد خودروهای تولیدی در سال گذشته یک میلیون و ۵۸ هزار دستگاه اعلام شده است. بنابراین دو برابر این رقم، دو میلیون و ۱۱۶ هزار خودرو خواهد بود. این در حالی است که ادعای نماینده سابق مجلس بر واردات دو میلیون خودرو با درآمد ۱.۵ میلیارد دلاری صادرات فولاد استوار است. اما برای واردات این تعداد خودرو، نیاز به ارز قابل توجهی است که باید از منابع دیگر تأمین شود. در واقع، حتی اگر تمام ورق فولاد مورد نیاز خودروسازان داخلی صادر شود، عایدی آن بسیار کمتر از هزینه واردات دو میلیون خودرو است. این محاسبه ساده نشان می‌دهد که ادعای مطرح‌شده از نظر ریاضی و اقتصادی با چالش جدی مواجه است.

نکته حائز اهمیت آن است که تولید سالانه خودرو در کشور طی سال‌های اخیر به دلیل تحریم‌ها و محدودیت‌های بین‌المللی و همچنین مشکلات داخلی، همواره با نوسان همراه بوده است. با این حال، وزارت صمت آمار رسمی تولید را یک میلیون و ۵۸ هزار دستگاه اعلام کرده که مبنای محاسبات این گزارش قرار می‌گیرد. بر این اساس، دو برابر شدن تولید یا واردات به معنای جهشی بزرگ در بازار خودرو خواهد بود که نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و تأمین منابع مالی پایدار است. اما آیا درآمد صادرات فولاد می‌تواند چنین جهشی را ممکن کند؟ پاسخ به این پرسش نیازمند بررسی ارزش دلاری فولاد صادراتی و قیمت خودروهای وارداتی است.

قیمت خودروهای وارداتی و ارزش دلاری فولاد

گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس میانگین قیمت خودروهای وارداتی در سال ۱۴۰۴ را حدود ۲۳ هزار دلار تخمین زده است. با این حساب، برای واردات دو میلیون و ۱۱۶ هزار خودرو، به مبلغی بالغ بر ۴۸ میلیارد و ۶۶۸ میلیون دلار نیاز است. از سوی دیگر، فولاد مبارکه نیاز سالانه صنعت خودرو به ورق فولادی را ۱.۵ میلیون تن اعلام کرده است که به طور متوسط برای هر خودرو ۱.۵ تن ورق مصرف می‌شود. این رقم در مقایسه با آمار جهانی که میزان فولاد مصرفی در هر خودرو را ۷۰۰ تا ۹۰۰ کیلوگرم نشان می‌دهد، بالاتر است. ارزش صادراتی هر تن فولاد به طور متوسط ۵۰۰ دلار تخمین زده می‌شود، اما حتی اگر قیمت هر کیلوگرم ورق را سخاوتمندانه یک دلار در نظر بگیریم، ارزش دلاری ۱.۵ میلیون تن فولاد تولید داخل تنها ۱.۵ میلیارد دلار خواهد بود.

این در حالی است که وزارت صمت پیش‌تر پاسخ این پرسش را داده است؛ سال گذشته واردات خودرو دقیقاً به ارزش ۱.۵ میلیارد دلار انجام شد، اما نه برای دو میلیون و ۱۱۶ هزار دستگاه، بلکه فقط برای ۷۰ هزار دستگاه خودرو. این آمار به وضوح نشان می‌دهد که با مبلغ ۱.۵ میلیارد دلار نمی‌توان حتی به اندازه یک‌دهم ادعای نماینده سابق مجلس خودرو وارد کرد. بنابراین، ادعای واردات دو میلیون خودرو با درآمد صادرات فولاد مورد نیاز خودروسازی، از پایه با اعداد و ارقام واقعی همخوانی ندارد. به نظر می‌رسد نماینده سابق مجلس در محاسبات خود دچار اشتباه فاحشی شده یا عامدانه اعداد را به گونه‌ای متفاوت از واقعیت بیان کرده است.

پیامدهای ادعاهای غیرکارشناسی و اهمیت شفافیت در آمار

طرح چنین ادعاهایی از سوی نمایندگان سابق مجلس، اگرچه ممکن است با هدف جلب توجه به مشکلات صنعت خودرو و ضرورت صادرات غیرنفتی مطرح شده باشد، اما بدون پشتوانه کارشناسی می‌تواند افکار عمومی را گمراه کند. صنعت خودروی کشور طی سال‌های گذشته با چالش‌های متعددی از جمله کمبود قطعات، افزایش قیمت مواد اولیه، و محدودیت‌های تولید دست و پنجه نرم کرده است. در چنین شرایطی، ارائه راهکارهای غیرواقعی می‌تواند به جای کمک به حل مشکلات، انتظارات نادرستی در جامعه ایجاد کند. از سوی دیگر، مقایسه ساده‌انگارانه بین صادرات فولاد و واردات خودرو، بدون در نظر گرفتن هزینه‌های جانبی مانند حمل و نقل، تعرفه‌ها، و زیرساخت‌های واردات، نشان‌دهنده عدم تسلط کافی بر مباحث اقتصادی است.

اهمیت این موضوع زمانی دوچندان می‌شود که بدانیم تصمیم‌گیری‌های کلان در حوزه خودرو و فولاد نیازمند تحلیل دقیق و مبتنی بر داده‌های واقعی است. در سال‌های اخیر، سیاست‌گذاران همواره بر لزوم حمایت از تولید داخل و کاهش وابستگی به واردات تأکید کرده‌اند، اما در عین حال، کیفیت پایین خودروهای داخلی و قیمت‌های غیررقابتی، انتقادات بسیاری را برانگیخته است. ادعای واردات دو میلیون خودرو با ۱.۵ میلیارد دلار، در واقع تلاشی است برای نشان دادن ناکارآمدی سیاست‌های فعلی، اما خود این ادعا نیز به دلیل اشتباهات آماری، قابل دفاع نیست. در نهایت، آنچه که صنعت خودروی ایران به آن نیاز دارد، شفافیت در آمار و ارائه راهکارهای کارشناسی شده مبتنی بر واقعیت‌های اقتصادی است، نه طرح شعارهای غیرقابل اجرا که تنها به افزایش ابهامات دامن می‌زند.