رقم شوکه‌کننده مصرف انرژی ساختمان‌های ایران؛ چرا از اروپایی‌ها جلو زدیم؟
به گزارش تیترستان؛ مصرف انرژی در ساختمان‌های ایران به یکی از چالش‌های جدی و پرهزینه تبدیل شده است. بر اساس اعلام معاون توسعه صندوق نوآوری و شکوفایی ریاست جمهوری، متوسط مصرف انرژی هر متر مربع ساختمان در ایران ۲.۵ برابر کشورهای اروپایی است. این رقم نشان می‌دهد که ساختمان‌های ایرانی با وجود هزینه‌های بالا، از نظر بهره‌وری انرژی در وضعیت نامناسبی قرار دارند. محسن افروخته این موضوع را در رویدادی مرتبط با ساخت مسکن مطرح کرد و بر ضرورت نوآوری و تغییر رویکردهای ساخت‌وساز تأکید نمود. به گفته وی، ۳۵ درصد از کل مصرف انرژی کشور مربوط به بخش ساختمان است و این سهم بزرگ، اهمیت بهینه‌سازی را دوچندان می‌کند. در حالی که بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته با استفاده از فناوری‌های نوین، مصرف انرژی ساختمان‌ها را به حداقل رسانده‌اند، ایران همچنان با شکاف قابل توجهی در این زمینه مواجه است.
مصرف انرژی ۲.۵ برابری؛ زنگ خطری برای اقتصاد و محیط زیست
افروخته با اشاره به اینکه متوسط مصرف انرژی هر متر مربع ساختمان در ایران ۲.۵ برابر استانداردهای اروپایی است، این وضعیت را ناشی از عواملی چون فقدان عایق‌بندی مناسب، استفاده از مصالح سنتی، و نبود سیستم‌های هوشمند مدیریت انرژی دانست. وی تأکید کرد که این اختلاف فاحش نه تنها هزینه‌های اقتصادی سنگینی بر دوش خانوارها و دولت تحمیل می‌کند، بلکه پیامدهای زیست‌محیطی جدی نیز به همراه دارد. به گفته او، در شرایطی که جهان به سمت ساختمان‌های کم‌مصرف و حتی انرژی صفر حرکت می‌کند، ادامه روند فعلی می‌تواند ایران را در مسیر توسعه پایدار با چالش جدی مواجه کند. از سوی دیگر، مصرف بالای انرژی در ساختمان‌ها به افزایش انتشار گازهای گلخانه‌ای و آلودگی هوا دامن می‌زند و فشار مضاعفی بر شبکه برق و گاز کشور وارد می‌کند. این مقام مسئول خواستار توجه ویژه به روش‌های نوین ساخت‌وساز و بهینه‌سازی مصرف انرژی شد و آن را یک ضرورت ملی خواند.
وی در ادامه با اشاره به نقش کلیدی صنعت ساختمان در اقتصاد کشور اظهار داشت که فعال‌سازی این بخش می‌تواند به تحرک اقتصادی گسترده منجر شود. با این حال، مشکلاتی نظیر فاصله میان سیاستگذاری و اجرا در فناوری‌های نوین ساخت‌وساز وجود دارد که مانع از تحقق اهداف مورد نظر می‌شود. افروخته تصریح کرد که اگرچه اسناد بالادستی و سیاست‌های کلان بر لزوم بهینه‌سازی مصرف انرژی تأکید دارند، اما در عمل شاهد شکاف عمیقی بین تصمیم‌گیری‌ها و اجرای آن‌ها در پروژه‌های ساختمانی هستیم. این شکاف باعث شده که بسیاری از پروژه‌های مسکن حتی با استانداردهای حداقلی مصرف انرژی نیز فاصله داشته باشند. وی افزود: «بخش ساختمان به عنوان یکی از بزرگترین مصرف‌کنندگان انرژی، نیازمند یک بازنگری جدی در فرآیندهای طراحی، ساخت و بهره‌برداری است و بدون همکاری همه جانبه دستگاه‌ها و بخش خصوصی، دستیابی به اهداف بهینه‌سازی ممکن نخواهد بود.»
ضرورت نوآوری و صنعتی‌سازی در نهضت مسکن
معاون توسعه صندوق نوآوری و شکوفایی ریاست جمهوری در بخش دیگری از سخنان خود به اهمیت نوآوری در ساخت مسکن اشاره کرد و گفت: «پرسش اصلی در نهضت مسکن این است که چگونه شیوه ساخت و طراحی شهرک‌های آینده را تغییر دهیم تا بهره‌وری در این صنعت به یکی از اولویت‌ها تبدیل شود.» وی بر لزوم استفاده از مصالح نوین، صنعتی‌سازی ساختمان و مدیریت هوشمند پروژه‌ها تأکید کرد و افزود که اتصال شرکت‌های دانش‌بنیان به نیازهای واقعی پروژه‌های مسکن می‌تواند راهگشای بسیاری از مشکلات فعلی باشد. افروخته خواستار همکاری بیشتر میان وزارت راه و شهرسازی و انبوه‌سازان شد و گفت که این همکاری می‌تواند زمینه‌ساز به کارگیری فناوری‌های نوین در پروژه‌های مسکن و کاهش مصرف انرژی شود. به گفته وی، صنعتی‌سازی ساختمان نه تنها سرعت ساخت را افزایش می‌دهد، بلکه با کاهش پرت مصالح و بهبود کیفیت، به طور مستقیم بر کاهش مصرف انرژی اثر می‌گذارد. او همچنین بر نقش شرکت‌های دانش‌بنیان در ارائه راهکارهای innovative برای بهینه‌سازی مصرف انرژی تأکید کرد و خواستار حمایت جدی از این شرکت‌ها شد.
در همین راستا، رئیس انجمن صنعت ساختمان نیز به انتقاد از فاصله میان اسناد بالادستی و واقعیت‌های پروژه‌های ساختمانی پرداخت و بر لزوم تدوین برنامه‌ای اجرایی برای صنعتی‌سازی مسکن تأکید کرد. وی با بیان اینکه مشکلات اقتصادی نمی‌تواند توجیهی برای عدم تغییر فرآیندها باشد، خاطرنشان ساخت که بسیاری از کشورهای در حال توسعه با وجود محدودیت‌های مالی، توانسته‌اند با اتخاذ سیاست‌های مناسب، مصرف انرژی ساختمان‌ها را به طور قابل توجهی کاهش دهند. این مقام صنفی افزود: «شکاف عمیق میان سیاستگذاری و اجرا در صنعت ساختمان نیازمند توجه و پیگیری جدی است و بدون یک عزم ملی، نمی‌توان انتظار تحول در این حوزه را داشت.» وی همچنین بر ضرورت آموزش و فرهنگ‌سازی در زمینه بهینه‌سازی مصرف انرژی تأکید کرد و گفت که تغییر رفتار مصرف‌کنندگان نیز بخش مهمی از راه حل است.
پیامدهای آینده و ضرورت تحول اساسی
با توجه به چالش‌های موجود، به نظر می‌رسد زمان آن رسیده که تحولاتی اساسی در حوزه ساخت‌وساز و بهینه‌سازی مصرف انرژی ایجاد شود. تجربه کشورهای اروپایی نشان می‌دهد که با وضع مقررات سختگیرانه، اعطای مشوق‌های مالی و ترویج فناوری‌های نوین، می‌توان مصرف انرژی ساختمان‌ها را به میزان چشمگیری کاهش داد. در ایران نیز لازم است که سیاستگذاران با همکاری بخش خصوصی و شرکت‌های دانش‌بنیان، برنامه‌ای جامع برای ارتقای استانداردهای مصرف انرژی تدوین کنند. این برنامه باید شامل بازنگری در مقررات ملی ساختمان، حمایت از تولید مصالح کم‌مصرف، و ارائه تسهیلات برای نوسازی ساختمان‌های فرسوده باشد. بدون شک، تداوم وضعیت فعلی نه تنها هزینه‌های اقتصادی را افزایش می‌دهد، بلکه امنیت انرژی کشور را نیز به خطر می‌اندازد. بنابراین، حرکت به سمت ساختمان‌های کم‌مصرف و هوشمند یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است که باید در اولویت برنامه‌های کلان کشور قرار گیرد.
در پایان، می‌توان گفت که مصرف ۲.۵ برابری انرژی در ساختمان‌های ایران نسبت به اروپا، هشداری جدی برای همه مسئولان و دست‌اندرکاران صنعت ساختمان است. این وضعیت نه تنها به معنای هدر رفت منابع ملی است، بلکه فرصت‌های اقتصادی و زیست‌محیطی فراوانی را نیز از دست می‌دهد. با توجه به اینکه ۳۵ درصد از مصرف انرژی کشور به بخش ساختمان اختصاص دارد، هرگونه بهبود در این بخش می‌تواند تأثیرات گسترده‌ای بر کاهش مصرف کل انرژی داشته باشد. از این رو، لازم است که همه نهادهای مرتبط از جمله وزارت راه و شهرسازی، سازمان بهینه‌سازی مصرف سوخت، شهرداری‌ها و بخش خصوصی، با هماهنگی کامل و تدوین برنامه‌های عملیاتی، به سمت صنعتی‌سازی ساختمان و استفاده از فناوری‌های نوین حرکت کنند. تنها در این صورت است که می‌توان امیدوار بود در سال‌های آینده شاهد کاهش چشمگیر مصرف انرژی در ساختمان‌های ایرانی و حرکت به سمت استانداردهای جهانی باشیم.
در حال بارگذاری نظرات...