دیدار محرمانه در دوحه؛ سرپرست وزارت نفت ایران به دنبال چه هدفی است؟
به گزارش تیترستان؛ در حالی که تنها چند هفته از انتصاب حمید بورد به عنوان سرپرست وزارت نفت ایران می‌گذرد، خبرگزاری ایرنا از دیدار او با سعد بن شریده الکعبی، وزیر انرژی قطر، در دوحه خبر داده است. این دیدار که روز دوشنبه و به میزبانی وزارت انرژی قطر برگزار شد، به گفته مقامات قطری حول محور «روابط انرژی و همکاری بین دو کشور» بوده است. هرچند جزئیات دقیق این گفت‌وگوها منتشر نشده، اما نفس برگزاری چنین نشستی در فاصله کوتاه پس از تغییر مدیریت در وزارت نفت ایران، نشان‌دهنده اهمیت بالای تعاملات انرژی تهران و دوحه در شرایط حساس کنونی است. کارشناسان معتقدند این دیدار می‌تواند آغازی برای فصل تازه‌ای از همکاری‌های دوجانبه در حوزه میادین مشترک گازی و سرمایه‌گذاری باشد.
زمینه‌های همکاری ایران و قطر در حوزه انرژی
ایران و قطر به عنوان دو همسایه بزرگ در خلیج فارس، دارای بزرگ‌ترین ذخایر گازی جهان در میدان مشترک پارس جنوبی (که در سمت قطری با نام گنبد شمالی شناخته می‌شود) هستند. این میدان مشترک، ستون فقرات همکاری‌های انرژی دو کشور را تشکیل می‌دهد و هرگونه تصمیم‌گیری درباره نحوه برداشت از آن، می‌تواند بر مناسبات سیاسی و اقتصادی دو طرف تأثیر مستقیم بگذارد. در سال‌های اخیر، قطر با سرمایه‌گذاری‌های کلان توانسته است تولید گاز خود را به شدت افزایش دهد و به یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان گاز مایع (LNG) در جهان تبدیل شود، در حالی که ایران به دلیل تحریم‌ها و کمبود سرمایه‌گذاری، نتوانسته است از ظرفیت کامل این میدان بهره ببرد. از این رو، دیدار اخیر می‌تواند فرصتی برای بررسی راه‌های همکاری فنی و مالی در توسعه فازهای مختلف پارس جنوبی باشد.
علاوه بر میدان گازی مشترک، دو کشور در زمینه‌های دیگری نیز می‌توانند همکاری کنند. یکی از این حوزه‌ها، تبادل تجربیات در زمینه فناوری‌های نوین صنعت نفت و گاز است. قطر در سال‌های گذشته با جذب شرکت‌های بین‌المللی، به دانش فنی بالایی در زمینه تولید LNG و پالایش گاز دست یافته است و ایران می‌تواند از این تجربیات برای بهبود وضعیت پالایشگاه‌های خود استفاده کند. همچنین، با توجه به موقعیت جغرافیایی دو کشور، همکاری در زمینه انتقال گاز به بازارهای مصرف شرق آسیا و اروپا می‌تواند به عنوان یک گزینه جدی مطرح باشد. در این راستا، ایران به عنوان یک مسیر ترانزیتی امن و کم‌هزینه برای انتقال انرژی قطر به کشورهای همسایه شمالی و ترکیه محسوب می‌شود و این موضوع می‌تواند در مذاکرات دوحه مورد توجه قرار گرفته باشد.
حمید بورد و مأموریت دشوار بازسازی روابط انرژی
حمید بورد، که پیش از این مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران بوده است، در تاریخ ۱۲ مهر ماه سال جاری پس از پذیرش استعفای محسن پاک‌نژاد از سوی رئیس‌جمهور مسعود پزشکیان، به عنوان سرپرست وزارت نفت منصوب شد. او در شرایطی سکان هدایت وزارت نفت را به دست گرفته است که کشور با چالش‌های متعددی از جمله کاهش صادرات نفت، کمبود سرمایه‌گذاری در بخش بالادستی، و ناترازی گاز در فصل زمستان روبرو است. بورد که خود از چهره‌های باتجربه صنعت نفت محسوب می‌شود، در نخستین روزهای حضور خود در رأس این وزارتخانه، بر ضرورت دیپلماسی انرژی فعال و تعامل با همسایگان تأکید کرده بود. سفر به دوحه و دیدار با وزیر انرژی قطر را می‌توان نخستین گام عملی او در راستای تحقق این رویکرد دانست.
از سوی دیگر، سعد بن شریده الکعبی نیز به عنوان وزیر انرژی قطر، نقشی کلیدی در سیاست‌گذاری انرژی این کشور دارد. او که از سال ۲۰۲۱ این سمت را بر عهده گرفته است، پیش از این مدیرعامل شرکت قطر پترولیوم (QP) بوده و از نزدیک با پروژه‌های توسعه میدان گنبد شمالی آشناست. دیدار با چنین مقامی در دوحه، فرصت مناسبی برای سرپرست وزارت نفت ایران فراهم می‌کند تا ضمن تبادل نظر درباره مسائل فنی، پیام‌های سیاسی و اقتصادی تهران را نیز به طرف قطری منتقل کند. به نظر می‌رسد یکی از محورهای اصلی این گفت‌وگوها، بررسی امکان از سرگیری همکاری‌های مشترک در پارس جنوبی پس از دوره‌ای از رکود باشد، به ویژه با توجه به اینکه قطر اخیراً اعلام کرده است قصد دارد ظرفیت تولید LNG خود را تا سال ۲۰۳۰ به ۱۴۲ میلیون تن در سال برساند.
پیامدهای منطقه‌ای و آینده همکاری‌های گازی
اهمیت این دیدار را نمی‌توان تنها در چارچوب روابط دوجانبه ایران و قطر خلاصه کرد. در شرایطی که بازارهای جهانی انرژی با بی‌ثباتی‌های ناشی از تحولات ژئوپلیتیک روبرو هستند، همکاری نزدیک‌تر میان دو دارنده بزرگ‌ترین ذخایر گازی جهان می‌تواند بر معادلات قیمت و عرضه گاز در سطح منطقه و حتی جهان تأثیرگذار باشد. قطر به عنوان یک بازیگر اصلی در بازار LNG، همواره تلاش کرده است تا نقش میانجی را در منازعات منطقه‌ای ایفا کند و روابط متوازنی با ایران و کشورهای غربی حفظ کند. سفر سرپرست وزارت نفت ایران به دوحه در چنین فضایی، نشان‌دهنده تمایل تهران برای استفاده از ظرفیت‌های دیپلماتیک قطر در جهت کاهش فشارهای بین‌المللی و پیشبرد پروژه‌های انرژی خود است.
در مجموع، هرچند جزئیات دقیق مذاکرات بورد و الکعبی منتشر نشده است، اما کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که این دیدار می‌تواند به توافقات اولیه در زمینه‌هایی مانند تشکیل کارگروه مشترک فنی برای مطالعه میدان پارس جنوبی، تبادل اطلاعات در زمینه فناوری‌های کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، و بررسی امکان سرمایه‌گذاری شرکت‌های قطری در پروژه‌های پالایشگاهی ایران منجر شود. با این حال، باید منتظر ماند و دید که آیا این رایزنی‌ها در سطح کارشناسی نیز ادامه خواهد یافت یا صرفاً به یک دیدار تشریفاتی محدود می‌شود. آنچه مسلم است، آینده صنعت گاز ایران و نقش آن در بازارهای منطقه، به شدت تحت تأثیر نحوه تعامل با همسایگان جنوبی، به ویژه قطر، قرار خواهد گرفت و این دیدار را می‌توان نقطه شروعی برای بازتعریف این تعاملات در دوره مدیریت جدید وزارت نفت دانست.
در حال بارگذاری نظرات...