راز عددی که ۱۸ ماه است صنعت ایران را در شوک نگه داشته؛ خبری که فعالان اقتصادی پنهان می‌کنند!
به گزارش تیترستان؛ تازه‌ترین گزارش شاخص مدیران خرید (شامخ) صنعت برای شهریورماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که رکود در بخش صنعت ایران همچنان ادامه دارد و بنگاه‌های صنعتی در محاصره محدودیت‌ها و کاهش تقاضا گرفتار شده‌اند. شاخص کل شامخ صنعت با ثبت عدد ۴۶.۲ برای هجدهمین ماه متوالی زیر مرز خنثی ۵۰ باقی مانده است؛ عددی که نشان‌دهنده تداوم انقباض فعالیت‌های صنعتی و کاهش سطح تولید و سفارش‌هاست. این در حالی است که کارشناسان اقتصادی هشدار می‌دهند تداوم این وضعیت می‌تواند به تضعیف بیش از پیش بنیان‌های تولیدی کشور منجر شود. بر اساس این گزارش، یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی صنعتگران، کمبود مواد اولیه است که به گفته فعالان اقتصادی، محدودیت تخصیص ارز، مشکلات واردات و ترخیص کالا و اختلال در حمل‌ونقل، تأمین مواد اولیه را به یک معضل جدی تبدیل کرده است. شاخص موجودی مواد اولیه با ثبت عدد ۳۸.۳ برای هفدهمین ماه متوالی کاهش یافته و این یعنی کارخانه‌ها با ذخایر ناکافی مواد اولیه دست و پنجه نرم می‌کنند. به نظر می‌رسد ادامه این روند می‌تواند خط تولید بسیاری از واحدهای صنعتی را متوقف یا با ظرفیت بسیار پایین مواجه کند.
تقاضای ضعیف و استخدام‌های متوقف؛ دو روی سکه رکود
در سمت تقاضا نیز شرایط چندان امیدوارکننده نیست و آمارها از کاهش سفارش‌های جدید مشتریان حکایت دارد. شاخص سفارش‌های جدید مشتریان به ۴۶.۷ رسیده که نسبت به ماه قبل کاهش یافته و نشان می‌دهد بازار مصرف توان جذب محصولات صنعتی را ندارد. اگرچه شاخص مقدار تولید و ارائه خدمات با افزایش ۱.۷ واحدی به ۴۹.۷ رسیده، اما همچنان زیر مرز خنثی باقی مانده است. به عبارت دیگر، بهبود نسبی تولید نتوانسته ضعف سفارش‌ها و محدودیت مواد اولیه را جبران کند و صنعت همچنان در منطقه انقباضی به سر می‌برد. کارشناسان معتقدند که کاهش سفارش‌ها ناشی از کاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان و همچنین عدم اطمینان سرمایه‌گذاران به آینده بازار است. این وضعیت باعث شده بسیاری از بنگاه‌ها از توسعه ظرفیت‌های تولیدی خودداری کنند و در حالت احتیاط باقی بمانند.
فشار رکود به بازار کار نیز رسیده و شاخص استخدام و به‌کارگیری نیروی انسانی برای شانزدهمین ماه متوالی در محدوده انقباضی قرار گرفته است. این بدان معناست که صنایع نه تنها نیروی جدید استخدام نمی‌کنند، بلکه ممکن است با کاهش نیرو نیز مواجه شوند. هم‌زمان، افزایش قیمت مواد اولیه در کنار ضعف تقاضا می‌تواند حاشیه سود بنگاه‌ها را تحت فشار قرار دهد و انگیزه سرمایه‌گذاری را کاهش دهد. شاخص صادرات نیز برای بیست‌وسومین ماه در محدوده انقباضی باقی مانده است که نشان‌دهنده مشکلات جدی در بازارهای خارجی و رقابت‌پذیری محصولات ایرانی است. در این میان، تنها خبر مثبت، عبور شاخص فروش محصولات از مرز ۵۰ برای نخستین‌بار پس از ۱۰ ماه است؛ بهبودی محدود که به گفته تحلیلگران هنوز نشانه خروج صنعت از رکود فراگیر نیست و نمی‌تواند به تنهایی روند نزولی را متوقف کند.
عملکرد متفاوت زیربخش‌ها؛ از درخشش لاستیک و پلاستیک تا سقوط صنایع غذایی
در میان زیربخش‌های صنعتی، صنایع لاستیک و پلاستیک با شاخص ۶۱.۵ بهترین عملکرد را ثبت کرده و در محدوده رونق قرار گرفته‌اند. این در حالی است که صنایع غذایی با عدد ۳۸.۶ در محدوده انقباضی قرار گرفته و ضعیف‌ترین عملکرد را میان زیربخش‌ها داشته‌اند. تفاوت عملکرد زیربخش‌ها نشان می‌دهد که رکود به یک شکل یکسان بر همه صنایع تأثیر نگذاشته و برخی بخش‌ها توانسته‌اند با اتکا به مزیت‌های نسبی یا بازارهای خاص، خود را از گرداب رکود تا حدی بیرون بکشند. با این حال، به نظر می‌رسد صنایع غذایی به دلیل وابستگی به مواد اولیه وارداتی و همچنین کاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان داخلی، بیشترین آسیب را دیده‌اند. کارشناسان می‌گویند برای خروج از این وضعیت، نیاز به سیاست‌های حمایتی هدفمند و رفع موانع تولید است.
بررسی روند بلندمدت شاخص شامخ صنعت نشان می‌دهد که از اوایل سال ۱۴۰۴ تاکنون، این شاخص همواره زیر مرز ۵۰ بوده و میانگین آن در نیمه نخست سال جاری نیز پایین‌تر از مدت مشابه سال قبل است. این موضوع بیانگر آن است که رکود صنعتی نه یک پدیده مقطعی، بلکه به یک وضعیت ساختاری تبدیل شده است. عواملی نظیر تحریم‌های بین‌المللی، محدودیت‌های ارزی، ضعف زیرساخت‌ها و نااطمینانی‌های سیاست‌گذاری، دست به دست هم داده‌اند تا صنعت ایران در یک دور باطل گرفتار شود. در چنین شرایطی، انتظار می‌رود دولت با اتخاذ تدابیر فوری نظیر تسهیل تأمین مواد اولیه، حمایت از صادرات و بهبود فضای کسب‌وکار، زمینه را برای بازگشت رونق به صنعت فراهم کند. در غیر این صورت، تداوم رکود می‌تواند به کاهش بیشتر اشتغال، تعطیلی واحدهای تولیدی و افزایش نارضایتی‌های اجتماعی منجر شود. از سوی دیگر، برخی تحلیلگران معتقدند که بهبود شاخص فروش در شهریورماه ممکن است نشانه‌ای از تغییر روند باشد، اما برای تأیید آن باید چند ماه دیگر نیز منتظر ماند و دید که آیا این بهبود پایدار است یا خیر.
در حال بارگذاری نظرات...