هشدار رئیس اتاق بازرگانی ایران: مسیرهای قبلی صادرات دیگر جواب نمی‌دهد؛ راه جایگزین چیست؟
به گزارش تیترستان؛ صمد حسن‌زاده، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، در تازه‌ترین اظهارات خود هشدار داد که اقتصاد کشور از مرحله هشدار رشد منفی یک‌ونیم تا دوونیم‌درصدی صنعت عبور کرده و امروز با گسترش ظرفیت‌های منفی در بخش‌های مختلف مواجه است. او تأکید کرد که مشکلات تولیدکنندگان از تأمین نقدینگی گرفته تا ادامه فعالیت بنگاه‌ها تشدید شده و این وضعیت نیازمند بازنگری جدی در سیاست‌های تجاری و صادراتی است. حسن‌زاده با اشاره به ناکارآمدی مسیرهای سنتی صادرات، خواستار ارزیابی ظرفیت بنادر شمالی، خطوط ریلی، مرزهای زمینی و کریدورهای منطقه‌ای برای طراحی مسیرهای جایگزین متناسب با نوع کالا شد. به گفته وی، اختلال در یک مسیر نباید صادرات یا تأمین مواد اولیه را متوقف کند و این امر مستلزم برنامه‌ریزی راهبردی و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های حمل‌ونقل است.
افول مسیرهای سنتی و ضرورت تنوع در کریدورهای صادراتی
رئیس اتاق بازرگانی ایران با انتقاد از وابستگی صادرکنندگان به مسیرهای قبلی، تصریح کرد که ادامه این روند با توجه به تحولات ژئوپلیتیک و محدودیت‌های زیرساختی، دوام نخواهد آورد. او خواستار بررسی دقیق ظرفیت بنادر شمالی کشور مانند انزلی و امیرآباد، خطوط ریلی متصل به کشورهای همسایه، مرزهای زمینی فعال و کریدورهای منطقه‌ای نظیر کریدور شمال-جنوب شد. حسن‌زاده تأکید کرد که هر کالا با توجه به ماهیت خود نیازمند مسیر تخصصی است و نمی‌توان برای همه محصولات از یک الگوی واحد استفاده کرد. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که در ماه‌های اخیر اختلالات متعددی در مسیرهای صادراتی سنتی به دلیل تنش‌های منطقه‌ای و محدودیت‌های لجستیکی گزارش شده است. به عقیده کارشناسان، تنوع بخشی به مسیرهای صادراتی می‌تواند تاب‌آوری زنجیره تأمین را افزایش داده و وابستگی به یک کریدور خاص را کاهش دهد.
از سوی دیگر، فعالان اقتصادی معتقدند که طراحی مسیرهای جایگزین نیازمند هماهنگی بین‌دستگاهی و سرمایه‌گذاری قابل توجه در زیرساخت‌های حمل‌ونقل ریلی و جاده‌ای است. حسن‌زاده در ادامه سخنان خود به تشدید مشکلات تولیدکنندگان در تأمین نقدینگی اشاره کرد و گفت که بسیاری از بنگاه‌ها به دلیل کمبود سرمایه در گردش قادر به ادامه فعالیت نیستند. او افزود که اگرچه رشد منفی صنعت در گذشته هشداری جدی بود، اما امروز ظرفیت‌های منفی در بخش‌های مختلف اقتصاد گسترش یافته و نیازمند اقدام فوری است. به باور وی، بدون رفع موانع تولید و تسهیل صادرات، نمی‌توان انتظار بهبود وضعیت اقتصادی را داشت. این در حالی است که آمارهای رسمی نیز از کاهش صادرات غیرنفتی در برخی ماه‌های سال جاری حکایت دارد و کارشناسان بر لزوم بازنگری در سیاست‌های ارزی و تجاری تأکید می‌کنند.
ظرفیت‌های منفی گسترده؛ از کمبود نقدینگی تا توقف بنگاه‌ها
صمد حسن‌زاده در بخش دیگری از اظهارات خود به گسترش ظرفیت‌های منفی در اقتصاد ایران اشاره کرد و گفت که مشکلات تولیدکنندگان تنها به تأمین نقدینگی محدود نمی‌شود، بلکه عدم اطمینان از آینده بازار، نوسانات ارزی و مقررات متغیر نیز مزید بر علت شده است. او هشدار داد که تداوم این وضعیت می‌تواند منجر به تعطیلی واحدهای تولیدی و افزایش بیکاری شود. رئیس اتاق بازرگانی ایران با تأکید بر اینکه اقتصاد کشور از مرحله هشدار رشد منفی صنعت عبور کرده، خواستار اتخاذ تدابیر حمایتی فوری از سوی دولت شد. وی پیشنهاد کرد که با ایجاد مشوق‌های صادراتی و تسهیل فرآیندهای گمرکی، می‌توان انگیزه صادرکنندگان را برای حضور در بازارهای جدید افزایش داد. به گفته حسن‌زاده، بخش خصوصی آمادگی دارد تا با همکاری دولت، نقشه راه جدیدی برای صادرات ترسیم کند که در آن مسیرهای جایگزین و کریدورهای منطقه‌ای جایگاه محوری داشته باشند.
کارشناسان اقتصادی نیز با تأیید سخنان رئیس اتاق بازرگانی، معتقدند که اقتصاد ایران در سال‌های اخیر به دلیل تحریم‌ها و محدودیت‌های بین‌المللی با کاهش دسترسی به بازارهای سنتی مواجه بوده و این امر ضرورت تنوع بخشی به مقاصد صادراتی را دوچندان کرده است. آنها می‌گویند که کشورهای همسایه و منطقه می‌توانند به عنوان بازارهای جایگزین مورد توجه قرار گیرند، اما تحقق این امر نیازمند بهبود روابط تجاری و رفع موانع تعرفه‌ای است. حسن‌زاده در ادامه بر لزوم ارزیابی مستمر ظرفیت‌های حمل‌ونقل تأکید کرد و گفت که باید مشخص شود کدام بنادر و مرزها بیشترین کارایی را برای صادرات کالاهای مختلف دارند. او افزود که در شرایط فعلی، اتکا به یک مسیر واحد ریسک بزرگی است و باید با برنامه‌ریزی دقیق، شبکه‌ای از مسیرهای جایگزین ایجاد شود. این اظهارات در حالی است که برخی گزارش‌ها از افزایش ترافیک کامیون‌ها در مرزهای زمینی و کندی رویه‌های گمرکی خبر می‌دهند.
آینده صادرات ایران؛ فرصت‌ها و تهدیدهای پیش رو
با توجه به اظهارات رئیس اتاق بازرگانی ایران، به نظر می‌رسد که آینده صادرات کشور به شدت به توانایی طراحی و اجرای مسیرهای جایگزین وابسته است. در سال‌های گذشته، مسیرهای سنتی صادرات به دلیل تحریم‌ها، بسته شدن برخی مرزها و محدودیت‌های لجستیکی با چالش‌های جدی مواجه شده و صادرکنندگان را با ریسک‌های بالایی روبرو کرده است. حسن‌زاده با تأکید بر ارزیابی ظرفیت بنادر شمالی، خطوط ریلی و کریدورهای منطقه‌ای، در واقع خواستار یک بازنگری جامع در استراتژی تجاری کشور است. به عقیده وی، اگر اختلال در یک مسیر منجر به توقف کامل صادرات یا تأمین مواد اولیه شود، نشان‌دهنده عدم تاب‌آوری زنجیره تأمین است و باید با تنوع بخشی به مسیرها، این آسیب‌پذیری را کاهش داد. کارشناسان می‌گویند که ایران با موقعیت جغرافیایی منحصر به فرد خود می‌تواند به عنوان پل ارتباطی بین آسیا و اروپا عمل کند، اما این потенциال بدون سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها و بهبود روابط دیپلماتیک محقق نخواهد شد.
از سوی دیگر، تشدید مشکلات تولیدکنندگان در تأمین نقدینگی و ادامه فعالیت بنگاه‌ها، زنگ خطری برای سیاست‌گذاران است. حسن‌زاده هشدار داد که اگر روند فعلی ادامه یابد، شاهد تعمیق رکود در بخش صنعت و افزایش نرخ بیکاری خواهیم بود. او پیشنهاد کرد که دولت با همکاری بخش خصوصی، بسته حمایتی جامعی را برای تسهیل صادرات و رفع موانع تولید تدوین کند. در این میان، برخی فعالان اقتصادی معتقدند که تغییر رویکرد از صادرات سنتی به صادرات مبتنی بر کریدورهای منطقه‌ای می‌تواند فرصت‌های جدیدی را برای کشور ایجاد کند، اما نیازمند عزم ملی و هماهنگی بین نهادهای مختلف است. به هر حال، آنچه مسلم است این است که ادامه مسیرهای قبلی صادرات با توجه به شرایط کنونی کشور دوام نخواهد آورد و باید هرچه سریع‌تر راهکارهای جایگزین عملیاتی شود. در غیر این صورت، اقتصاد ایران با چالش‌های جدی‌تری در حوزه تجارت خارجی و تأمین کالاهای اساسی مواجه خواهد شد.
در حال بارگذاری نظرات...