عضلاتتان را جدی بگیرید؛ یافته‌های تازه از خطری پنهان که سال‌ها نادیده مانده بود
به گزارش تیترستان؛ مطالعه‌ای تازه روی صدها هزار نفر نشان داده است که کاهش توده و قدرت عضلانی مرتبط با افزایش سن که به آن «سارکوپنی» می‌گویند، می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌های عفونی را به طور قابل توجهی افزایش دهد. این پژوهش که بر اساس داده‌های بانک اطلاعات پزشکی بریتانیا (بیوبانک) انجام شده، نشان می‌دهد افرادی که دچار سارکوپنی هستند، طی حدود یک دهه ۳۴ درصد بیشتر از افراد بدون این عارضه در معرض عفونت‌های تنفسی، ادراری و حتی سپسیس قرار دارند. سارکوپنی عارضه‌ای شایع است و ۱۰ تا ۱۶ درصد سالمندان جهان را درگیر می‌کند. پیش از این، مطالعات متعددی ارتباط این عارضه را با زمین‌خوردن، شکستگی استخوان و کاهش کیفیت زندگی نشان داده بودند، اما یافته‌های جدید ابعاد تازه‌ای از تاثیر آن بر سیستم ایمنی بدن را آشکار می‌کند. متخصصان می‌گویند این ارتباط حتی پس از در نظر گرفتن عواملی مانند سن، جنس، وضعیت اقتصادی-اجتماعی، استعمال دخانیات، مصرف الکل و کم‌تحرکی نیز پایدار مانده است.
سارکوپنی چگونه خطر عفونت را افزایش می‌دهد؟
دکتر الیزابت دولینی‌کرایپ، جراح ارتوپدی و یکی از پژوهشگران این مطالعه، می‌گوید: «این مطالعه واقعیتی را که مدت‌ها می‌دانستیم اما شواهد چندانی برایش نداشتیم، تایید می‌کند؛ اینکه افراد دچار کاهش عضله، بیشتر در معرض بیماری‌های عفونی قرار دارند.» با این حال، او تاکید می‌کند که این پژوهش فقط یک ارتباط را نشان می‌دهد و نمی‌تواند ثابت کند که کاهش عضله علت مستقیم افزایش خطر عفونت است. اما توضیح محتملی برای این ارتباط وجود دارد: سارکوپنی می‌تواند خطر زمین‌خوردن را افزایش دهد و این اتفاق زنجیره‌ای از پیامدها را به راه بیندازد. شکستگی استخوان، کاهش توان تحرک، بستری شدن در بیمارستان و نیاز به مراقبت طولانی‌مدت، همگی می‌توانند آسیب‌پذیری فرد را در برابر عفونت‌ها بیشتر کنند. به گفته متخصصان، ضعف عضلانی همچنین می‌تواند توانایی فرد برای سرفه کردن موثر و پاکسازی مجاری تنفسی را کاهش دهد و زمینه را برای عفونت‌های ریوی فراهم کند.
در این مطالعه، پژوهشگران داده‌های حدود ۴۵۸ هزار نفر را از پایگاه زیست‌بانک بریتانیا بررسی کردند. آنها شرکت‌کنندگان را بر اساس توده بدون چربی بدن و با در نظر گرفتن شاخص توده بدنی، به سه گروه تقسیم کردند: افراد مبتلا به سارکوپنی، افراد در مرحله پیش‌سارکوپنی (کاهش توده عضلانی بدون وجود همه معیارهای سارکوپنی) و افراد بدون سارکوپنی. سپس شرکت‌کنندگان را به طور متوسط ۱۲.۵ سال پیگیری کردند و با استفاده از سوابق پزشکی، موارد ابتلا به بیماری‌های عفونی از جمله سپسیس، عفونت‌های دستگاه تنفسی، مجاری ادراری، پوست و بافت نرم را شناسایی کردند. نتایج نشان داد خطر ابتلا به بیماری‌های عفونی در افراد پیش‌سارکوپنی ۱۸ درصد و در افراد مبتلا به سارکوپنی ۳۴ درصد بیشتر از گروه بدون سارکوپنی بود. همچنین قدرت کمتر گرفتن و فشردن با دست و توده عضلانی کمتر نیز با خطر بیشتر ابتلا به عفونت‌ها ارتباط داشتند.
پیامدهای پنهان ضعف عضلانی برای سیستم ایمنی
عضلات اسکلتی تنها برای حرکت و حفظ تعادل ضروری نیستند؛ آنها به عنوان یک اندام فعال در سیستم ایمنی نیز نقش دارند. پژوهش‌های پیشین نشان داده‌اند که عضلات در هنگام فعالیت، موادی به نام «مایوکاین» ترشح می‌کنند که اثرات ضدالتهابی دارند و به تنظیم پاسخ ایمنی کمک می‌کنند. با کاهش توده عضلانی، تولید این مواد کاهش می‌یابد و ممکن است تعادل ایمنی بدن بر هم بخورد. علاوه بر این، افراد دچار سارکوپنی اغلب تحرک کمتری دارند و کم‌تحرکی خود عاملی برای تضعیف سیستم ایمنی و افزایش خطر عفونت است. از سوی دیگر، سوءتغذیه و کمبود پروتئین که اغلب با سارکوپنی همراه است، می‌تواند توانایی بدن برای مقابله با عوامل بیماری‌زا را کاهش دهد. دکتر دولینی‌کرایپ می‌گوید: «باید در نظر داشت که این مطالعه نمی‌تواند نشان دهد کاهش عضله علت افزایش خطر عفونت است، اما ارتباط قوی میان آنها می‌تواند هشداری برای توجه بیشتر به سلامت عضلات در سالمندان باشد.»
این یافته‌ها در حالی منتشر می‌شود که جمعیت جهان به سرعت در حال پیر شدن است و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۵۰ تعداد افراد بالای ۶۰ سال به بیش از دو میلیارد نفر برسد. در ایران نیز بر اساس آمارهای رسمی، حدود ۱۰ درصد جمعیت را سالمندان تشکیل می‌دهند و این نسبت در حال افزایش است. سارکوپنی به عنوان یکی از عوامل اصلی ناتوانی و کاهش کیفیت زندگی در سالمندان، بار اقتصادی و اجتماعی قابل توجهی بر نظام سلامت تحمیل می‌کند. هزینه‌های ناشی از بستری شدن مکرر به دلیل عفونت‌ها، شکستگی‌های ناشی از زمین‌خوردن و نیاز به مراقبت‌های طولانی‌مدت، همگی بر اهمیت پیشگیری و مدیریت این عارضه می‌افزاید. کارشناسان سلامت می‌گویند با توجه به شیوع بالای سارکوپنی در سالمندان و ارتباط آن با عفونت‌ها، غربالگری و مداخلات زودهنگام می‌تواند نقش مهمی در کاهش هزینه‌های درمانی و بهبود پیامدهای سلامت داشته باشد.
راهکارهای پیشگیری و مدیریت سارکوپنی
متخصصان تاکید می‌کنند که اگرچه سارکوپنی یک عارضه مرتبط با افزایش سن است، اما قابل پیشگیری و مدیریت است. ورزش منظم، به ویژه تمرینات مقاومتی مانند وزنه‌برداری یا استفاده از کش‌های ورزشی، می‌تواند به حفظ و حتی افزایش توده عضلانی در سالمندان کمک کند. توصیه می‌شود سالمندان حداقل دو بار در هفته تمرینات مقاومتی را با تمرینات هوازی مانند پیاده‌روی ترکیب کنند. همچنین، تغذیه مناسب با دریافت کافی پروتئین (حدود ۱ تا ۱.۲ گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز) و ویتامین D نقش مهمی در حفظ عضلات دارد. دکتر دولینی‌کرایپ می‌گوید: «اگر عضلاتتان در حال کاهش است، نگران نشوید. این وضعیت لزوما به معنای آن نیست که بیشتر به بیماری‌های عفونی مبتلا خواهید شد. در عوض آن را نشانه‌ای برای ایجاد تغییر در رژیم غذایی و برنامه ورزشی خود بدانید تا ضمن بهبود سلامت کلی، به کاهش این خطر نیز کمک کنید.»
علاوه بر ورزش و تغذیه، بررسی‌های دوره‌ای سلامت عضلات در سالمندان می‌تواند به شناسایی زودهنگام سارکوپنی کمک کند. تست قدرت گرفتن دست (دینامومتری) و اندازه‌گیری توده عضلانی از روش‌های ساده و کم‌هزینه‌ای هستند که می‌توانند در مطب پزشکان خانواده انجام شوند. پژوهشگران می‌گویند با توجه به ارتباط سارکوپنی با بیماری‌های عفونی، مدیریت این عارضه نه تنها به حفظ تحرک و استقلال سالمندان کمک می‌کند، بلکه می‌تواند به کاهش بار عفونت‌ها و بستری‌های بیمارستانی منجر شود. در نهایت، این مطالعه بار دیگر بر اهمیت سبک زندگی فعال و تغذیه سالم در تمام دوران زندگی، به ویژه در سالمندی، تاکید می‌کند و نشان می‌دهد که عضلات سالم، کلیدی برای سیستم ایمنی قوی و سلامت کلی هستند.
در حال بارگذاری نظرات...