شب سیاه در دریای اژه؛ رازی که گارد ساحلی یونان پنهان می‌کند
به گزارش تیترستان؛ در روز دوشنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۵، آب‌های یونان شاهد دو حادثه تلخ و جداگانه برای قایق‌های حامل مهاجران بود که در مجموع به مرگ دست‌کم ۱۲ نفر از جمله یک نوزاد انجامید. گارد ساحلی یونان اعلام کرد که در نخستین حادثه، یک قایق حامل مهاجران در نزدیکی جزیره ساموس در شرق دریای اژه واژگون شد و ۶ سرنشین آن جان باختند. اجساد پنج مرد و یک زن در حدود ۳.۷ مایل دریایی شمال ساموس پیدا شد و ۱۴ مهاجر دیگر که همگی مرد بودند، نجات یافتند. عملیات جست‌وجو برای یافتن سایر سرنشینان احتمالی همچنان ادامه دارد و مقام‌ها از احتمال افزایش تلفات خبر می‌دهند. این قایق با سرعت زیاد در حرکت بود و ابتدا توسط شناور گارد ساحلی ترکیه در آب‌های سرزمینی این کشور مشاهده و سپس توسط یک قایق گشتی یونانی در آب‌های یونان ردیابی شد. به گفته مقام‌ها، قایق پس از انجام یک مانور ناگهانی واژگون شد و عملیات نجات بلافاصله آغاز شد.
جزئیات حادثه دوم؛ برخورد مرگبار در تاریکی شب
اندکی پیش از حادثه ساموس، صبح همان روز، ۶ نفر دیگر از جمله یک نوزاد در نزدیکی جزیره لسبوس جان خود را از دست دادند. در این حادثه، یک قایق حامل مهاجران که از سواحل نزدیک ترکیه می‌آمد، در جریان یک تعقیب‌وگریز در تاریکی شب با یک شناور گارد ساحلی برخورد کرد. این برخورد در حدود ۳.۵ مایل دریایی سواحل آگریلیا در جزیره لسبوس رخ داد و مقام‌ها اعلام کردند که گزارش دیگری درباره مفقود شدن افراد دریافت نکرده‌اند. به نظر می‌رسد که این دو حادثه در فاصله چند ساعت از یکدیگر نشان‌دهنده افزایش چشمگیر تلاش مهاجران برای عبور از مسیرهای دریایی خطرناک و همچنین تشدید برخوردهای مرگبار میان قاچاقچیان و گشت‌های ساحلی باشد. جزئیات دقیق این برخورد هنوز روشن نیست و مقام‌های یونانی و ترکیه‌ای درباره علت اصلی برخورد اظهارنظر متفاوتی ارائه کرده‌اند.
گارد ساحلی یونان در بیانیه‌ای اعلام کرد که شناور گشتی این کشور در حال تعقیب قایق مهاجران بود که ناگهان برخورد رخ داد. از سوی دیگر، برخی منابع محلی به نقل از بازماندگان ادعا کرده‌اند که شناور گارد ساحلی عامدانه به قایق نزدیک شده و باعث واژگونی آن شده است. این ادعاها در حالی مطرح می‌شود که دولت یونان همواره سیاست «تحمل صفر» در برابر قاچاقچیان انسان را اعلام کرده و بر لزوم مقابله با شبکه‌های قاچاق تأکید دارد. با این حال، سازمان‌های حقوق بشری بارها نسبت به رفتار خشونت‌آمیز گارد ساحلی با مهاجران و پناهجویان هشدار داده‌اند. در ماه‌های اخیر، گزارش‌های متعددی از بازگرداندن اجباری مهاجران به آب‌های ترکیه و حتی رها کردن آن‌ها در دریا منتشر شده که مقام‌های یونانی آن را رد می‌کنند. این حادثه بار دیگر این پرسش را جدی کرده است که آیا رویکرد سختگیرانه یونان در قبال مهاجران غیرقانونی، خود به افزایش تلفات انسانی دامن می‌زند یا خیر.
واکنش‌ها و پیامدهای سیاسی در یونان و اروپا
این دو حادثه در حالی رخ می‌دهد که دولت یونان تحت فشار اتحادیه اروپا برای کنترل مرزهای دریایی و مقابله با مهاجرت غیرقانونی قرار دارد. وزیر مهاجرت یونان اخیراً خواستار اخراج سریع پناهجویانی شده بود که درخواستشان رد می‌شود و بر اجرای سیاست‌های سختگیرانه‌تر تأکید کرده بود. اما وقوع چنین تراژدی‌هایی، شکاف میان رویکرد امنیتی و مسئولیت انسانی را آشکارتر می‌کند. سازمان‌های بین‌المللی مانند کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل و دیدبان حقوق بشر از دولت یونان خواسته‌اند تا تحقیقات شفافی درباره این حوادث انجام دهد و از هرگونه اقدام غیرقانونی علیه مهاجران خودداری کند. همچنین برخی نمایندگان پارلمان اروپا خواستار بازنگری در سیاست‌های مرزی اتحادیه اروپا شده‌اند و بر لزوم ایجاد مسیرهای قانونی برای پناهجویان تأکید کرده‌اند. در داخل یونان نیز احزاب مخالف دولت راست‌گرای حاکم، این حوادث را نشانه شکست سیاست‌های مهاجرتی دولت دانسته و خواستار استعفای وزیر مربوطه شده‌اند.
از سوی دیگر، ترکیه که همواره به عنوان کشور مبدأ یا مسیر عبور مهاجران به سمت اروپا شناخته می‌شود، در این حادثه نقش داشته و گارد ساحلی آن نخستین بار قایق را در آب‌های خود مشاهده کرده بود. روابط آنکارا و آتن در سال‌های اخیر بر سر مسئله مهاجرت و مرزهای دریایی تنش‌آمیز بوده است. ترکیه بارها یونان را به نقض حقوق مهاجران و بازگرداندن اجباری آن‌ها متهم کرده و یونان نیز ترکیه را به عدم کنترل مرزهای خود و تسهیل قاچاق انسان متهم می‌کند. این حادثه می‌تواند به تشدید تنش‌های دیپلماتیک میان دو کشور منجر شود، به‌ویژه که هر دو طرف درگیر بحران‌های داخلی و منطقه‌ای هستند. کارشناسان معتقدند که بدون همکاری مؤثر میان ترکیه و یونان و همچنین حمایت مالی اتحادیه اروپا از کشورهای مرزی، چنین فاجعه‌هایی تکرار خواهد شد.
ریشه‌های بحران؛ چرا مهاجران جان خود را به خطر می‌اندازند؟
برای درک عمق این تراژدی، باید به دلایل اصلی مهاجرت غیرقانونی به اروپا پرداخت. جنگ‌ها، درگیری‌های داخلی، فقر شدید و ناامیدی از آینده در کشورهای خاورمیانه، آفریقا و آسیای جنوبی، میلیون‌ها انسان را به سمت مرزهای اروپا سوق داده است. یونان به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، یکی از اصلی‌ترین دروازه‌های ورود مهاجران به اتحادیه اروپا محسوب می‌شود و جزایری مانند لسبوس و ساموس همواره در خط مقدم این بحران قرار داشته‌اند. قاچاقچیان انسان با سوءاستفاده از وضعیت اضطراری این افراد، آن‌ها را سوار قایق‌های غیراستاندارد و فرسوده کرده و با دریافت مبالغ هنگفت، به آب‌های خطرناک می‌فرستند. بسیاری از این قایق‌ها فاقد تجهیزات نجات اولیه هستند و مسافران حتی جلیقه نجات ندارند. در سال‌های اخیر، تشدید تدابیر امنیتی در مرزهای زمینی و دریایی، مسیرهای دریایی را خطرناک‌تر کرده و مهاجران را به سمت مانورهای پرخطر سوق داده است. این وضعیت باعث شده که هر چند وقت یک‌بار شاهد غرق شدن قایق‌ها و مرگ ده‌ها انسان بی‌گناه باشیم.
علاوه بر این، سیاست‌های بازدارنده اروپا مانند توافق مهاجرتی با ترکیه در سال ۲۰۱۶ و بستن مرزها در دوران کرونا، اگرچه تا حدی تعداد ورودی‌ها را کاهش داد، اما نتوانست ریشه‌های بحران را از بین ببرد. بسیاری از پناهجویان که در лагерهای یونان مانند موریه در لسبوس گرفتار شده بودند، با شرایط بسیار سخت و غیرانسانی مواجه شدند و برخی از آن‌ها پس از آتش‌سوزی‌های گسترده در این лагерها، آواره‌تر شدند. سازمان‌های امدادی هشدار می‌دهند که کاهش بودجه و توجه جهانی به بحران پناهجویان، شرایط را برای آسیب‌پذیرترین گروه‌ها دشوارتر کرده است. در چنین فضایی، هر حادثه‌ای مانند آنچه در ساموس و لسبوس رخ داد، نه یک اتفاق نادر، بلکه نتیجه یک سیستم معیوب جهانی است که در آن انسان‌ها به قیمت جان خود، به دنبال زندگی بهتر هستند. بدون رویکردی جامع که شامل حل منازعات، کمک به توسعه پایدار و ایجاد مسیرهای قانونی مهاجرت باشد، این تراژدی‌ها ادامه خواهد یافت و دریای اژه همچنان گورستان مهاجران باقی خواهد ماند.
در حال بارگذاری نظرات...