هشدار جدی سازمان غذا و دارو درباره مکمل‌های تقلبی؛ خطری که در برچسب‌ها پنهان شده است!

به گزارش تیترستان؛ مدیرکل فرآورده‌های طبیعی، سنتی و مکمل سازمان غذا و دارو، دکتر شهرام شعیبی، با اشاره به ضرورت نظارت بر عرضه مکمل‌های غذایی و ورزشی اعلام کرد که عرضه و فروش این فرآورده‌ها صرفاً از طریق داروخانه‌های دارای مجوز رسمی مجاز است. وی هشدار داد که تهیه مکمل‌ها از بازارهای آزاد، فروشگاه‌های ورزشی، باشگاه‌ها، صفحات اینستاگرامی و سایر شبکه‌های اجتماعی توصیه نمی‌شود. به گفته وی، بسیاری از مکمل‌های عرضه‌شده در این مراکز فاقد مجوزهای لازم و برچسب اصالت هستند و ممکن است از مسیرهای قاچاق یا واحدهای تولیدی غیرمجاز تأمین شده باشند. نبود نظارت‌های فنی، بهداشتی و کیفی بر این فرآورده‌ها، احتمال وجود آلودگی و ترکیبات خطرناک را به شدت افزایش می‌دهد. این مقام مسئول تأکید کرد که مصرف مکمل‌های تقلبی می‌تواند عوارض جبران‌ناپذیری برای سلامت افراد به همراه داشته باشد.

ترکیبات خطرناک در مکمل‌های تقلبی؛ از استروئید تا محرک‌های غیرمجاز

دکتر شعیبی با اشاره به ترکیبات احتمالی موجود در مکمل‌های تقلبی و غیرمجاز گفت که برخی از این محصولات ممکن است حاوی استروئیدهای آنابولیک، محرک‌های غیرمجاز، مواد شبه‌هورمون رشد یا ترکیبات لاغری غیرقانونی باشند که نامی از آن‌ها روی برچسب محصول درج نشده است. وی ادامه داد که مصرف این ترکیبات می‌تواند عوارضی مانند آسیب‌های کبدی و کلیوی، اختلالات هورمونی، ناباروری، افزایش فشار خون، بیماری‌های قلبی، افسردگی، پرخاشگری و افزایش خطر ابتلا به دیابت را به دنبال داشته باشد. این عوارض نه تنها سلامت جسمانی بلکه سلامت روانی مصرف‌کنندگان را نیز تهدید می‌کند. از این رو، مصرف مکمل‌های فاقد اصالت و مجوزهای لازم می‌تواند سلامت مصرف‌کنندگان را به‌طور جدی به خطر بیندازد. سازمان غذا و دارو بارها نسبت به این مخاطرات هشدار داده و از شهروندان خواسته است که تنها از مراکز معتبر اقدام به خرید کنند.

وی در ادامه تأکید کرد که شهروندان برای اطمینان از اصالت فرآورده، مکمل‌های مورد نیاز خود را از داروخانه‌های مجاز تهیه کنند و با استعلام کد رهگیری در سامانه تی‌تک، اطلاعات مربوط به اصالت محصول را بررسی کنند. این سامانه به مصرف‌کنندگان امکان می‌دهد تا از صحت و مجوز محصول خریداری‌شده مطلع شوند. شعیبی خاطرنشان کرد که توجه به مسیر رسمی عرضه و بررسی اصالت مکمل‌ها، از اقدامات مهم برای کاهش خطر مصرف فرآورده‌های تقلبی و محافظت از سلامت افراد است. بنابر اعلام سازمان غذا و دارو، تهیه مکمل‌های غذایی و ورزشی از مراکز مجاز و بررسی اصالت آن‌ها، نقش مهمی در پیشگیری از عوارض ناشی از مصرف فرآورده‌های غیرمجاز دارد. بنابراین، آگاهی‌بخشی به جامعه و نظارت مستمر بر بازار از الزامات اساسی در این حوزه است.

پیامدهای مصرف مکمل‌های غیرمجاز بر سلامت عمومی

مصرف مکمل‌های تقلبی نه تنها می‌تواند باعث بروز بیماری‌های حاد شود، بلکه در بلندمدت نیز اثرات مخربی بر سلامت فرد دارد. اختلالات هورمونی ناشی از استروئیدهای آنابولیک می‌تواند تعادل طبیعی بدن را بر هم زده و منجر به ناباروری در مردان و زنان شود. همچنین، محرک‌های غیرمجاز ممکن است فشار خون را به طور خطرناکی افزایش دهند و خطر سکته قلبی و مغزی را بالا ببرند. آسیب‌های کبدی و کلیوی از جمله عوارض شایع مصرف مواد شبه‌هورمون رشد است که می‌تواند نیاز به پیوند عضو را در پی داشته باشد. از سوی دیگر، ترکیبات لاغری غیرقانونی ممکن است حاوی مواد سمی باشند که به سیستم عصبی آسیب می‌رسانند. افسردگی و پرخاشگری نیز از عوارض روانی مصرف این مواد است که می‌تواند روابط اجتماعی فرد را تحت تأثیر قرار دهد. افزایش خطر ابتلا به دیابت نیز به دلیل اختلال در متابولیسم قند خون رخ می‌دهد. بنابراین، مصرف مکمل‌های غیرمجاز می‌تواند طیف وسیعی از مشکلات سلامتی را ایجاد کند که هزینه‌های درمانی سنگینی را به فرد و جامعه تحمیل می‌کند.

علاوه بر عوارض فردی، شیوع مصرف مکمل‌های تقلبی می‌تواند به سلامت عمومی جامعه نیز آسیب بزند. زمانی که افراد به جای مراجعه به پزشک و دریافت توصیه‌های تخصصی، به مصرف خودسرانه مکمل‌های غیرمجاز روی می‌آورند، ممکن است بیماری‌های زمینه‌ای آن‌ها تشدید شود یا درمان‌های اصلی آن‌ها مختل گردد. این مسئله می‌تواند بار مضاعفی بر سیستم بهداشت و درمان کشور وارد کند. همچنین، اعتماد عمومی به نظام سلامت و داروهای مجاز ممکن است خدشه‌دار شود. از این رو، سازمان غذا و دارو بر لزوم نظارت بیشتر بر بازار مکمل‌ها و برخورد با متخلفان تأکید دارد. آگاهی‌رسانی از طریق رسانه‌ها و آموزش عمومی می‌تواند نقش کلیدی در کاهش تقاضا برای این محصولات خطرناک داشته باشد. در نهایت، همکاری بین نهادهای نظارتی، تولیدکنندگان مجاز و مصرف‌کنندگان می‌تواند به ایجاد بازاری سالم و امن برای مکمل‌ها کمک کند.

نقش نظارت و آگاهی‌بخشی در مقابله با مکمل‌های تقلبی

سازمان غذا و دارو به عنوان متولی اصلی نظارت بر فرآورده‌های سلامت، اقدامات متعددی را برای مقابله با مکمل‌های تقلبی انجام داده است. از جمله این اقدامات می‌توان به تشدید بازرسی از داروخانه‌ها و مراکز عرضه، جمع‌آوری محصولات غیرمجاز از بازار، و برخورد قانونی با متخلفان اشاره کرد. با این حال، با توجه به گستردگی بازار و تنوع مراکز غیررسمی، نظارت کامل نیازمند همکاری سایر نهادها مانند نیروی انتظامی و سازمان تعزیرات حکومتی است. همچنین، سامانه تی‌تک به عنوان ابزاری برای استعلام اصالت محصولات طراحی شده است که مصرف‌کنندگان می‌توانند با وارد کردن کد رهگیری، از مجاز بودن محصول اطمینان حاصل کنند. این سامانه گامی مهم در جهت شفافیت بازار و حمایت از مصرف‌کننده است. اما بدون آگاهی و مشارکت عمومی، این تلاش‌ها به نتیجه مطلوب نمی‌رسد.

آگاهی‌بخشی به جامعه از طریق رسانه‌ها، شبکه‌های اجتماعی و برنامه‌های آموزشی می‌تواند به افزایش دانش مردم درباره خطرات مکمل‌های تقلبی کمک کند. مصرف‌کنندگان باید بدانند که مکمل‌ها دارو نیستند و مصرف خودسرانه آن‌ها بدون مشورت با پزشک یا متخصص تغذیه می‌تواند مضر باشد. همچنین، ورزشکاران و باشگاه‌ها باید از توصیه مصرف مکمل‌های غیرمجاز خودداری کرده و باشگاه‌های ورزشی را از فروش این محصولات منع کنند. سازمان غذا و دارو نیز می‌تواند با همکاری وزارت ورزش و جوانان، برنامه‌های آموزشی برای ورزشکاران و مربیان تدوین کند. در نهایت، ایجاد فرهنگ خرید از داروخانه و توجه به برچسب اصالت، می‌تواند به تدریج تقاضا برای محصولات تقلبی را کاهش دهد. تجربه کشورهای دیگر نشان می‌دهد که ترکیب نظارت قانونی، آموزش عمومی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی می‌تواند به طور مؤثری با پدیده مکمل‌های تقلبی مقابله کند.