هشدار جدی به والدین: دندانی که از ۶ سالگی بی‌صدا در حال نابودی است!
به گزارش تیترستان؛ بسیاری از ما پوسیدگی دندان را بخشی طبیعی و اجتناب‌ناپذیر از زندگی می‌دانیم و شاید به همین دلیل است که آمارها نشان می‌دهد بیش از ۵۰ درصد سالمندان ایرانی حتی یک دندان در دهان ندارند. این در حالی است که متخصصان تأکید می‌کنند با رعایت اصول بهداشت دهان و دندان می‌توان تا پایان عمر دندان‌ها را سالم نگه داشت. همشهری‌آنلاین در گزارشی به مناسبت روز جهانی «آینده بدون پوسیدگی دندان» (۱۴ اکتبر برابر با ۲۲ مهر) به این موضوع پرداخته و هشدار داده است که حتی دندان‌های شیری نیز نیازمند مراقبت جدی هستند. در این میان، دندان شماره ۶ به عنوان یک دندان دائمی که از ۶ سالگی رویش می‌یابد، اغلب با دندان شیری اشتباه گرفته می‌شود و در معرض پوسیدگی زودهنگام قرار دارد. پویش ملی سلامت دهان و دندان نیز از ۲۵ مهر آغاز شده و شعارهایی مانند «دندان ۶؛ دوست شما از ۶سالگی تا پایان عمر» بر اهمیت این دندان تأکید دارد. اما آیا واقعاً می‌توان تمام عمر دندان‌هایی بدون پوسیدگی داشت؟
چرا پوسیدگی دندان یک مشکل جدی و فراگیر است؟
پوسیدگی دندان نتیجه فعالیت باکتری‌های موجود در پلاک میکروبی است که قندهای آزاد مواد غذایی را به اسید تبدیل می‌کنند و به تدریج مینای دندان را از بین می‌برند. دکتر مصطفی محاوری، دندانپزشک، در این باره می‌گوید برای پیشگیری از پوسیدگی چند فاکتور مهم وجود دارد: تغذیه مناسب و پرهیز از مصرف بیش از حد تنقلات شیرین، رعایت بهداشت دهان و دندان شامل دو بار مسواک زدن در روز، استفاده از نخ دندان، فلورایدتراپی و چکاپ‌های دوره‌ای. ضعف در هر یک از این عوامل می‌تواند منجر به بروز پوسیدگی شود. آمارها نشان می‌دهد که بیش از نیمی از سالمندان ایرانی هیچ دندانی ندارند که این خود زنگ خطری برای نظام سلامت کشور است. بسیاری از افراد به دلیل ناآگاهی یا بی‌توجهی، مراجعه به دندانپزشک را تا زمان بروز درد به تعویق می‌اندازند، در حالی که پوسیدگی در مراحل اولیه ممکن است هیچ علامتی نداشته باشد و زمانی ظاهر شود که پیشرفت کرده است. بنابراین، آموزش و آگاهی‌بخشی از سنین کودکی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش شیوع پوسیدگی داشته باشد.
در ایران، پویش ملی سلامت دهان و دندان هر ساله با هدف ارتقای آگاهی دانش‌آموزان و خانواده‌ها برگزار می‌شود. شعارهایی مانند «روزی دو بار مسواک، هر بار دو دقیقه»، «نخ دندان، دوست دندان» و «دندان سالم با تغذیه سالم» نشان‌دهنده اهمیت پیشگیری است. متأسفانه در کشور ما والدین اغلب میان‌وعده‌هایی مانند بیسکویت، کیک و آبمیوه را برای کودکان در نظر می‌گیرند که هم حاوی قند هستند و هم نیاز به جویدن ندارند، در حالی که در کشورهای توسعه‌یافته اسنک‌های گیاهی سفت مانند هویج و سیب توصیه می‌شود. این تفاوت در الگوی تغذیه می‌تواند تأثیر مستقیمی بر سلامت دندان‌های کودکان داشته باشد. همچنین، بسیاری از والدین تصور می‌کنند دندان‌های شیری اهمیت ندارند و کودک خود را تا ۱۲ سالگی نزد دندانپزشک نمی‌برند، در حالی که پوسیدگی دندان‌های شیری می‌تواند باعث درد، اختلال در جویدن و خواب و مشکلات جدی برای سلامت دهان شود.
دندان شماره ۶؛ قربانی ناآگاهی والدین
دندان شماره ۶ یا «دندان شش» اولین دندان دائمی است که در حدود شش‌سالگی رویش می‌یابد و به دلیل شباهت ظاهری به دندان شیری، اغلب مورد غفلت قرار می‌گیرد. دکتر شهرام مشرّفیان، دندانپزشک کودکان و استادیار دانشگاه علوم پزشکی تهران، تأکید می‌کند که این دندان نقش کلیدی در اکلوژن (نحوه روی هم قرار گرفتن دندان‌ها) دارد و جایگاه آن در فک بسیار مهم است. پوسیدگی این دندان می‌تواند منجر به از دست رفتن آن و در نتیجه اختلال در نظم دندان‌ها و حتی نیاز به درمان‌های پیچیده ارتودنسی شود. بنابراین، والدین باید از همان زمان رویش، مراقبت ویژه‌ای از این دندان به عمل آورند و آن را با دندان شیری اشتباه نگیرند. متأسفانه بسیاری از والدین به دلیل ناآگاهی، کودک خود را حتی تا ۱۲ سالگی یک بار هم نزد دندانپزشک نمی‌برند و زمانی مراجعه می‌کنند که چند دندان پوسیده دارد. این در حالی است که چکاپ‌های دوره‌ای هر ۴ تا ۶ ماه می‌تواند از بروز مشکلات جدی جلوگیری کند.
علاوه بر دندان ۶، سایر دندان‌های دائمی نیز نیازمند مراقبت مستمر هستند. مسواک زدن دو بار در روز با خمیردندان حاوی فلوراید (۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ ppm)، استفاده از نخ دندان برای تمیز کردن فواصل بین دندان‌ها، کاهش مصرف قندهای آزاد و نوشیدن آب به جای نوشیدنی‌های شیرین از جمله اقدامات اساسی هستند. متخصصان توصیه می‌کنند که بزرگسالان نیز چکاپ‌های دوره‌ای را جدی بگیرند و به محض مشاهده هرگونه علامت مشکوک به دندانپزشک مراجعه کنند. استرس نیز می‌تواند باعث پوسیدگی و شکستن دندان‌ها شود، بنابراین مدیریت استرس نیز بخشی از سلامت دهان و دندان است. در مجموع، پیشگیری از پوسیدگی نیازمند یک رویکرد چندجانبه شامل تغذیه سالم، بهداشت مناسب، مراجعات منظم و آموزش مستمر است.
آینده بدون پوسیدگی؛ آرمانی دست‌یافتنی یا دور از ذهن؟
آینده بدون پوسیدگی دندان تا حدی دست‌یافتنی است، اما نه به طور کامل. واقعیت این است که نمی‌توان برای همه افراد و در تمام طول عمر، نبود پوسیدگی را تضمین کرد، اما می‌توان خطر آن را به میزان قابل توجهی کاهش داد. حتی در مراحل اولیه، پیش از تشکیل حفره، امکان متوقف کردن روند پوسیدگی و بازگشت بخشی از مواد معدنی مینای دندان وجود دارد. این امر با استفاده از فلوراید، رعایت بهداشت و اصلاح تغذیه امکان‌پذیر است. اما اگر مراجعه به دندانپزشک به تأخیر بیفتد، درمان هم پیچیده‌تر و هم پرهزینه‌تر خواهد شد. بنابراین، آموزش از کودکی و ایجاد عادت‌های سالم در تمام طول عمر می‌تواند به تحقق این آرمان کمک کند. در سطح کلان نیز، نظام سلامت باید دسترسی به خدمات دندانپزشکی پیشگیرانه را برای همه اقشار جامعه فراهم کند و سیاست‌هایی مانند fluoridation آب آشامیدنی یا توزیع خمیردندان فلورایددار را در دستور کار قرار دهد.
در سال‌های اخیر، پیشرفت‌های علمی نیز امیدواری‌هایی ایجاد کرده است. تحقیقات در زمینه واکسن پوسیدگی دندان، پروبیوتیک‌های دهانی و مواد ترمیمی هوشمند در حال انجام است که ممکن است در آینده نزدیک تحولاتی ایجاد کند. با این حال، تا رسیدن به آن نقطه، بهترین راهکار همان پیشگیری است. سازمان جهانی بهداشت نیز بر اهمیت سلامت دهان به عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از سلامت عمومی تأکید دارد و از کشورها خواسته است که سلامت دهان را در اولویت نظام‌های سلامت قرار دهند. در ایران نیز پویش ملی سلامت دهان و دندان گامی در این direction است، اما نیاز به همکاری بین‌بخشی و مشارکت مردمی دارد. در نهایت، هر فرد می‌تواند با رعایت اصول ساده بهداشتی، به سهم خود در کاهش بار پوسیدگی دندان سهیم باشد و از هزینه‌های سنگین درمان‌های پیچیده جلوگیری کند.
در حال بارگذاری نظرات...