پشت پرده درمان ناباروری در ایران؛ چرا زمان از پول هم مهم‌تر است؟
به گزارش تیترستان؛ در حالی که بسیاری از زوج‌های جوان تصور می‌کنند بزرگ‌ترین سد راه درمان ناباروری هزینه‌های سنگین است، یک مقام مسئول در مرکز درمان ناباروری ابن‌سینا پرده از واقعیتی تکان‌دهنده برداشته است: زمان، مهم‌ترین فاکتور در موفقیت درمان ناباروری است و غفلت از آن می‌تواند فرصت‌های طلایی را برای همیشه از بین ببرد. فرهاد یغمایی، مدیر این مرکز وابسته به جهاد دانشگاهی، در گفتگو با خبرنگار مهر تأکید کرده که مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و آگاهی در دسترسی زوج‌ها به درمان مؤثر نقش دارند، اما در این میان، «زمان مراجعه» و «سن فرد» نقشی تعیین‌کننده‌ای ایفا می‌کنند که کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که آمارها نشان می‌دهد بسیاری از زوج‌های ایرانی سال‌ها پس از مواجهه با مشکل ناباروری، به دلیل عدم آگاهی یا ترس از هزینه‌ها، اقدام درمانی را به تعویق می‌اندازند و همین تأخیر، شانس موفقیت روش‌های کمک‌باروری را به شدت کاهش می‌دهد.
هزینه‌ها؛ تیغ دولبه‌ای که درمان را نیمه‌کاره می‌گذارد
یغمایی در پاسخ به پرسش درباره مهم‌ترین چالش پیش روی درمان ناباروری، ابتدا به مسئله هزینه اشاره می‌کند و می‌گوید: «در درمان ناباروری، ما صرفاً با یک چالش مواجه نیستیم و مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و حتی مسئله آگاهی و زمان مراجعه در دسترسی زوج‌ها به درمان مؤثر است.» او می‌افزاید که یکی از مهم‌ترین موانع، هزینه‌های درمان و توان مالی خانواده‌ها برای شروع و به‌ویژه ادامه فرایند درمان است. به گفته این متخصص، درمان ناباروری در برخی زوج‌ها ممکن است نیازمند چند مرحله بررسی، مصرف دارو، اقدامات تشخیصی و درمان‌های کمک‌باروری باشد و طبیعتاً اگر بخش قابل توجهی از این هزینه‌ها مستقیماً بر عهده خانواده قرار گیرد، ممکن است بعضی زوج‌ها درمان را به تعویق بیاندازند یا امکان ادامه آن را نداشته باشند. این در حالی است که سازمان جهانی بهداشت نیز بر ضرورت دسترسی عادلانه و مقرون‌به‌صرفه به خدمات باروری تأکید کرده و هزینه پرداختی از جیب را به عنوان یکی از موانع مهم در سطح جهانی می‌شناسد.
اما نکته قابل تأمل اینجاست که به اعتقاد مدیر مرکز درمان ناباروری ابن‌سینا، هزینه تنها بخشی از ماجراست و نباید از نقش حیاتی «زمان» غافل شد. او هشدار می‌دهد: «افزایش سن، به‌ویژه در زنان، می‌تواند بر ظرفیت باروری و همچنین نتایج برخی درمان‌ها اثر بگذارد.» بنابراین افزایش سواد باروری جامعه و آگاهی زوج‌ها از زمان مناسب مراجعه نیز بسیار مهم است. یغمایی تصریح می‌کند که اگر سه موضوع آگاهی عمومی، دسترسی مناسب به مراکز تخصصی و حمایت مالی و بیمه‌ای مؤثر در کنار یکدیگر تقویت شوند، بخش مهمی از موانع موجود در مسیر درمان زوج‌های نابارور کاهش خواهد یافت. این اظهارات نشان می‌دهد که درمان ناباروری بدون در نظر گرفتن فاکتور زمان، حتی با وجود حمایت‌های مالی گسترده، نمی‌تواند به نتایج مطلوب برسد و سیاست‌گذاران باید به این بُعد پنهان اما تعیین‌کننده توجه ویژه‌ای داشته باشند.
فریز تخمک؛ بیمه‌ای قطعی برای باروری یا سرابی فریبنده؟
در بخش دیگری از این گفتگو، یغمایی به موضوع فریز تخمک و جایگاه آن در افزایش آمار فرزندآوری پرداخته و با تأکید بر لزوم تفکیک میان «حفظ فرصت باروری» و «افزایش قطعی فرزندآوری» می‌گوید: «فریز تخمک در اصل یکی از روش‌های حفظ باروری است و نمی‌توان آن را به‌تنهایی راهکاری برای افزایش نرخ فرزندآوری جامعه معرفی کرد.» او توضیح می‌دهد که این روش می‌تواند برای گروه مشخصی از زنان، فرصت باروری آینده را تا حدی حفظ کند؛ به‌خصوص افرادی که به دلایل پزشکی ممکن است باروری آنها در معرض آسیب قرار گیرد یا زنانی که بنا بر شرایط فردی و اجتماعی امکان فرزندآوری در سنین پایین‌تر را ندارند. به گفته او، در چنین شرایطی اگر فرد در زمان مناسب و پس از ارزیابی و مشاوره تخصصی اقدام کند، فریز تخمک می‌تواند گزینه‌ای برای حفظ بخشی از ظرفیت باروری او برای آینده باشد.
با این حال، این متخصص هشدار می‌دهد که باید نکته‌ای بسیار شفاف به مردم گفته شود: «فریز تخمک تضمین‌کننده بارداری یا تولد فرزند در آینده نیست.» او می‌افزاید که احتمال موفقیت به عوامل متعددی وابسته است که یکی از مهم‌ترین آنها سن فرد هنگام فریز تخمک و تعداد تخمک‌های ذخیره‌شده است. مراجع معتبر بین‌المللی نیز صراحتاً تأکید می‌کنند که این روش نباید به‌عنوان نوعی «بیمه قطعی باروری» معرفی شود. یغمایی تأکید می‌کند: «فریز تخمک را می‌توان یکی از ابزارهای حفظ فرصت فرزندآوری دانست، نه جایگزینی برای فرزندآوری در سن مناسب و نه راه‌حلی مستقل برای مسئله جمعیت.» این موضوع دقیقاً جایی است که آگاهی‌رسانی اهمیت پیدا می‌کند؛ زنان باید پیش از کاهش قابل توجه ذخیره و کیفیت تخمک، درباره تغییرات باروری با افزایش سن اطلاعات صحیح داشته باشند تا در صورت نیاز بتوانند با مشورت پزشک تصمیم آگاهانه‌تری بگیرند. به عبارت دیگر، فریز تخمک یک فرصت است، نه یک تضمین، و نباید به عنوان بهانه‌ای برای تعویق فرزندآوری به سنین بالاتر مورد استفاده قرار گیرد.
بیمه به تنهایی معجزه نمی‌کند؛ نگاه جامع لازم است
یغمایی در پاسخ به سؤال درباره تأثیر پوشش بیمه‌ای خدمات ناباروری، به‌ویژه فریز تخمک، بر گرایش مردم به فرزندآوری می‌گوید: «پوشش بیمه‌ای قطعاً یکی از مؤلفه‌های مهم در دسترسی مردم به خدمات درمان ناباروری و حفظ باروری است.» او توضیح می‌دهد که وقتی یک خدمت پزشکی هزینه قابل توجهی داشته باشد، حتی اگر فرد از ضرورت انجام آن آگاه باشد، ممکن است به دلیل محدودیت مالی از انجام آن منصرف شود یا تصمیم خود را به تعویق بیاندازد. در مورد فریز تخمک، مسئله اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا این فرایند تنها به مرحله فریز محدود نیست و می‌تواند شامل ارزیابی‌های اولیه، داروهای تحریک تخمدان، پایش درمان، عمل تخمک‌گیری، فرایند انجماد و سپس هزینه نگهداری باشد. بنابراین میزان و نوع پوشش بیمه‌ای می‌تواند در امکان دسترسی گروه‌های واجد شرایط به این خدمت اثرگذار باشد.
با این حال، مدیر مرکز درمان ناباروری ابن‌سینا تأکید می‌کند که باید میان فریز تخمک با اندیکاسیون پزشکی و فریز انتخابی به دلایل غیرپزشکی تفکیک قائل شد. از دیدگاه نظام سلامت، حمایت از افرادی که به دلیل بیماری یا درمان‌هایی مانند برخی درمان‌های سرطان در معرض از دست دادن قدرت باروری قرار دارند، اهمیت ویژه‌ای دارد. او می‌افزاید: «در سطح کلان نیز شواهد نشان می‌دهد هزینه پرداختی از جیب می‌تواند بر استفاده از درمان‌های کمک‌باروری اثر جدی داشته باشد.» سازمان جهانی بهداشت تأمین مالی و کاهش فشار اقتصادی درمان ناباروری را بخشی از مسئله دسترسی عادلانه به مراقبت‌های باروری می‌داند. بنابراین هر اندازه بتوان حمایت بیمه‌ای را هدفمند، علمی و متناسب با شرایط پزشکی افراد توسعه داد، می‌توان یکی از موانع مهم دسترسی به خدمات ناباروری و حفظ باروری را کاهش داد. اما یغمایی در پایان با صراحت می‌گوید: «بیمه به‌تنهایی نمی‌تواند موجب افزایش فرزندآوری شود.» او تأکید می‌کند که حمایت بیمه‌ای باید در کنار افزایش آگاهی درباره سن و باروری، دسترسی به مشاوره تخصصی، تشخیص به‌موقع و حمایت از زوج‌هایی که نیازمند درمان ناباروری هستند دیده شود. این اظهارات نشان می‌دهد که مسئله ناباروری و کاهش فرزندآوری، پدیده‌ای چندوجهی است که بدون در نظر گرفتن همه ابعاد آن، هیچ راه‌حلی نمی‌تواند به تنهایی مؤثر واقع شود و سیاست‌گذاری در این حوزه نیازمند نگاهی جامع و هماهنگ است.
در حال بارگذاری نظرات...